Zelfgemaakte eclipsbrillen: veilige alternatieven en waarom gecertificeerde brillen toch het beste zijn

Indirect kijken: de speldeprikprojector

Misschien wel de bekendste en veiligste doe-het-zelfmethode is de speldeprikprojector. Met deze techniek kun je een geprojecteerd beeld van de zon bekijken, wat betekent dat je nooit rechtstreeks naar de zon zelf kijkt.

Hoe het werkt:

Een pinhole-projector werkt volgens een eenvoudig optisch principe: een klein gaatje fungeert als een lens en creëert een omgekeerd beeld van de verre lichtbron.

Hoe maak je een eenvoudige pinhole-projector:

1. Benodigdheden: Je hebt twee vellen stevig wit papier of karton nodig, en een punaise of een scherpe speld.

2. Maak het gaatje: Prik in het midden van één vel papier voorzichtig een klein, schoon, rond gaatje met de speld. Zorg ervoor dat het papier niet scheurt.

3. Het beeld projecteren: Ga met je rug naar de zon staan en houd het papier met het gaatje naar de zon gericht, zodat het zonlicht door het gaatje kan schijnen. Houd het tweede vel papier minstens een foot achter het eerste vel, zodat het als scherm fungeert.

4. Kijk goed: je ziet een klein, omgekeerd beeld van de zon op het scherm verschijnen. Terwijl de maan voor de zon langs beweegt, zie je dat het geprojecteerde beeld van vorm verandert. Hoe verder het scherm weg staat, hoe groter (maar vager) het beeld zal zijn.

Andere gaatjescamera-methoden:

Je kunt alledaagse voorwerpen met kleine gaatjes gebruiken als natuurlijke gaatjescamera’s! Zoek naar halve maantjes die worden geprojecteerd door:

• de openingen tussen de bladeren van een boom;

• een vergiet of een schuimlepel;

• de gaatjes in een cracker.

• Zelfs je vingers, lichtjes gekruist, kunnen al een klein pinhole-effect creëren!

Voordelen van pinhole-projectoren:

• Absoluut veilig: je kijkt nooit rechtstreeks naar de zon.

• Toegankelijk: er worden gewone huishoudelijke materialen gebruikt.

• Ideaal voor groepen: meerdere mensen kunnen tegelijkertijd het geprojecteerde beeld bekijken.

Nadelen van pinhole-projectoren:

• Indirect beeld: Je ziet de zon niet rechtstreeks, maar alleen een kleine, vage projectie.

• Geen details: Je ziet geen zonnevlekken of kenmerken van het zonneoppervlak.

• Niet geschikt voor de totaliteit: Tijdens de korte momenten van totaliteit (als je je in de baan bevindt), is het geprojecteerde beeld te vaag om te zien.

Optische projectie: met een verrekijker of telescoop (met uiterste voorzichtigheid!)

Het is ook mogelijk om een beeld van de zon te projecteren met behulp van een verrekijker of telescoop. Deze methode vereist echter uiterste voorzichtigheid en deskundigheid.

• Kijk NOOIT door ongefilterde optiek: Als u door een verrekijker of telescoop naar de zon kijkt zonder een geschikt zonnefilter op de objectieflenzen (aan de voorkant), leidt dit tot onmiddellijke, blijvende blindheid en kan uw optische apparatuur beschadigd raken.

• Warmteontwikkeling: Het projecteren van het beeld van de zon via een ongefilterd oculair kan leiden tot intense warmteontwikkeling, waardoor de verrekijker of telescoop beschadigd kan raken of onderdelen zelfs vlam kunnen vatten.

• Werkwijze: Om veilig optisch te projecteren, moet de verrekijker of telescoop stevig worden bevestigd (e.g. , op een statief), en je projecteert het beeld van de zon via het oculair op een wit scherm dat op veilige afstand wordt gehouden. Niemand mag ooit rechtstreeks door het instrument kijken.

Waarom deze methode vaak NIET wordt aanbevolen voor hobbywaarnemers:

de risico’s van onbedoeld rechtstreeks kijken of schade aan de apparatuur zijn te groot voor iedereen die niet zeer ervaren is met het observeren van de zon.

Direct kijken: de gouden standaard voor veiligheid

Voor de meeste mensen is het rechtstreeks observeren de meest bevredigende manier om een zonsverduistering te beleven. Zo kun je getuige zijn van de fascinerende baan van de maan over het oppervlak van de zon, tot aan het ‘diamantenring’-effect en het verschijnen van de corona tijdens de totaliteit.

Direct kijken vereist echter gespecialiseerde oogbescherming.